- powrót do pozostałych publikacji

Mleko w żywieniu szczeniąt

Pierwszym pokarmem szczeniąt jest wydzielina gruczołu mlekowego matki – początkowo siara, a następnie mleko. Mleko jest wieloskładnikowym układem trzech faz: lipidowej, w której skład wchodzą związki tłuszczowe, koloidalnej reprezentowanej przez białka oraz molekularnej, którą tworzą laktoza i związki mineralne. Skład chemiczny mleka suki zależy od wielu różnych czynników, między innymi: jej wieku, rasy, sposobu żywienia oraz okresu laktacji.

Związki azotowe mleka w ponad 90% reprezentowane przez białka, pozostałą część stanowią związki azotowe niebiałkowe, między innymi: wolne aminokwasy, mocznik, kwas moczowy, amoniak, kreatyna i kreatynina. Do białek mleka należą kazeina oraz białka serwatkowe, spośród których w największych ilościach występują α-laktoalbumina i β-laktoglubulina. Szczególnie ważną grupę białek stanowią enzymy, miedzy innymi: katalaza, fosfatazy, oksydazy, lipazy, rybonukleazy, a także działający bakteriobójczo lizozym. Białka mleka są także bogatym źródłem wykazujących liczne właściwości biologiczne peptydów.

Głównym węglowodanem występującym w mleku jest laktoza, której prekursorem jest glukoza krwi matki. Jest podstawowym składnikiem suchej masy mleka, wpływającym na jego wartość energetyczną i słodkawy smak. Przyswajalność laktozy u szczeniąt wynosi około 98 %. Wśród węglowodanów mleka występują także niewielkie ilości wolnej glukozy i galaktozy.

Na wartość energetyczną mleka suki, poza węglowodanami i białkami, wpływa również zawartość tłuszczu, którego głównymi składnikami są triacyloglicerole zawierające różnorodne nasycone i nienasycone kwasy tłuszczowe. Wysoka zawartość krótko- i średniołańcuchowych kwasów tłuszczowych powoduje, że tłuszcz mleka charakteryzuje się wysoką strawnością, wynoszącą od 97 do 99 %. Rozpuszczalne w wodzie krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe, uwolnione w wyniku hydrolizy triacylogliceroli przez obecną w żołądku oseska lipazę żołądkową, są wchłaniane bezpośrednio do krwi, a następnie metabolizowane w wątrobie, gdzie służą jako łatwo dostępne źródło energii. Tłuszcze mleka dostarczają również niezbędne nienasycone kwasy tłuszczowe. Zawierają około 0,3 % kwasu dokozaheksaenowego (DHA), który jest niezbędny do prawidłowego rozwoju układu nerwowego szczeniąt. Na zawartość kwasów tłuszczowych z rodziny omega-3 i omega-6 istotny wpływ wywiera żywienie suki w okresie ciąży i laktacji.

Znaczącym składnikiem tłuszczu mleka jest cholesterol. Związek ten odgrywa ważną rolę w organizmie szczeniąt, gdyż jest składnikiem wszystkich komórek i płynów ustrojowych. W szczególnie dużych ilościach występuje w wątrobie i tkance nerwowej. Cholesterol jest istotnym strukturalnym składnikiem błon komórkowych. Jest również prekursorem hormonów steroidowych kory nadnerczy (glukokortykoidów, mineralokortykoidów i androgenów), męskich i żeńskich hormonów płciowych (testosteronu oraz estrogenów i progesteronu), witaminy D3 oraz kwasów żółciowych, w postaci których wraz z żółcią jest wydalany z organizmu.

Mleko jest bogatym źródłem witamin rozpuszczalnych w tłuszczach, tj.: A, D, E i K, a także witamin z grupy B oraz związków mineralnych, w szczególności wapnia, fosforu, potasu i magnezu.

Mleko matki charakteryzuje się optymalnym składem, w pełni zaspokajającym potrzeby pokarmowe osesków, dlatego stanowi ono podstawowy pokarm szczeniąt w pierwszych tygodniach życia.